Bulgaristan eski Dışişleri Bakanı Nadezhda Neynsky, Karadeniz hattında yaşanan insansız hava aracı hareketliliğinin ulusal güvenliği tehdit ettiğini vurgulayarak Sofya yönetiminin NATO Antlaşması’nın 4. maddesini devreye sokması gerektiğini açıkladı. Neynsky, son saldırıların kasıtlı provokasyon içerdiğini belirterek müttefiklerle acil istişare sürecinin başlatılması çağrısında bulundu.
Karadeniz’deki gerilimin Bulgaristan kara suları ve Münhasır Ekonomik Bölgesi üzerindeki etkilerine değinen eski diplomat, bölgedeki risklerin ulusal güvenlik sınırlarını aştığını dile getirdi.
Çatışmanın Bulgaristan’ın Münhasır Ekonomik Bölgesi’ne ulaşarak ulusal güvenlik tehdidi oluşturduğunu vurgulayan Neynsky, ülkesinin NATO Antlaşması’nın 4. maddesi uyarınca müttefikleriyle istişare talep etmek için tam ve haklı gerekçelere sahip olduğunu belirtti. 4. maddenin doğrudan 5. maddeyi tetiklemediğini hatırlatan deneyimli diplomat, Karadeniz’deki durumun artık uzak bir dış çatışma olarak görülemeyeceğini ve güvenlik endişelerinin NATO masasına taşınması gerektiğini ifade etti.
Bölgedeki deniz ticaretinin ve seyrüsefer emniyetinin ülke refahı açısından taşıdığı kritik öneme işaret eden Neynsky, düşen İHA’ların rastlantı olmadığını savundu.
Karadeniz’deki seyrüsefer ve denizcilik güvenliğinin doğrudan ülke ekonomisini ve halkın refahını etkilediğine dikkat çeken Neynsky, son olaylarda kullanılan İHA’ların kaza sonucu değil, kasıtlı bir provokasyon ve hedefli bir saldırı amacıyla gönderildiğini savundu. Rusya’nın bu tür eylemlerle bölge ülkelerinde korku iklimi yaratarak iç tartışmaları alevlendirmeyi hedeflediğini belirten eski bakan, korkuyla alınan kararların tehlikesine işaret etti.
NATO’nun 4. ve 5. Maddeleri Arasındaki Farklar
Kuzey Atlantik Antlaşması’nın 4. maddesi, bir üyenin toprak bütünlüğü veya güvenliği risk altına girdiğinde müttefiklerin resmi olarak toplanmasını sağlayan diplomatik bir istişare mekanizması işlevi görüyor. Doğrudan askeri müdahale zorunluluğu doğurmayan bu madde, kriz anlarında stratejik ve siyasi bir uyarı kanalı olarak değerlendiriliyor.
İttifakın 5. maddesi ise üye ülkelerden birine yapılan saldırıyı tüm üyelere yapılmış kabul ederek kolektif savunma sürecini işletiyor. 4. madde askeri harekat yerine ortak bir diplomatik tutum ve güvenlik tedbiri oluşturulmasını amaçlıyor.
Hükümetin kriz karşısındaki adımlarını da değerlendiren Neynsky, güvenlik kurumlarının hızlı karar alması gerektiğini belirtti.
Sofya yönetiminin kriz karşısındaki tutumunu da eleştiren Neynsky, Ulusal Güvenlik Danışma Konseyi’nin toplanmakta geciktiğini vurguladı ve kamuoyunun sadece İHA’ların kime ait olduğunu değil, benzer olayların tekrarlanmaması için hangi somut güvenlik tedbirlerinin alındığını duyması gerektiğini ifade etti.
